close
متخصص ارتودنسی

بحثی کوتاه پیرامون تعدد ازواج پیامبر صلى الله علیه وسلم

بحثی کوتاه پیرامون تعدد ازواج پیامبر صلى الله علیه وسلم
یکشنبه 25 آذر 1397

جدید ترین ها


بحثی کوتاه پیرامون تعدد ازواج پیامبر صلى الله علیه وسلم

بحثی کوتاه پیرامون تعدد ازواج پیامبر صلى الله علیه وسلم

رسول اکرم صلى الله علیه وسلم بخشی از عمرش یعنی مدت بیست و پنج سال را در حالت تجرد گذراند، در این مدت، جوانیِ او به اوج خود رسیده و تمام اوصاف جوانی در آن حضرت صلى الله علیه وسلم در حد عالی موجود بود. آن حضرت صلى الله علیه وسلم جوانی تندرست و نمونه در میان جوانان عرب به شمار می‌آمد. به دلیل پرورش ابتدایی در صحرا و دوری از آلودگی‌های زندگی شهری دارای صحت و سلامتی کامل بود و به تمام صفات جوانمردی ـ از جمله اسب سواری که مایه‌ی تفاخر عرب محسوب می‌شد ـ آراسته بود. صفاتی که معمولاً مورد توجه و تقدیر علمای اخلاق و روان‌شناسان است. سرسخت‌ترین دشمنان آن حضرت صلى الله علیه وسلم نتوانسته‌اند در این بخش حساس زندگی‌اش ـ چه قبل از نبوت و چه بعد از آن ـ کوچک‌ترین نقطه ضعفی بیابند؛ به راستی او نمونه‌ی پاکی و پاکدامنی و از هر شائبه‌ی ناشایسته پاک بود.

وقتی به سن بیست و پنج سالگی رسید، با خدیجة بنت خویلد که بیوه‌زنی چهل ساله بود، ازدواج کرد. خدیجه قبلاً با دو نفر ازدواج نموده بود و از آنان فرزندانی داشت. تفاوت سنی حضرت با خدیجه طبق قول معروف: پانزده سال بود.

بعد از این‌که پنجاه بهار از عمر مبارکش سپری شد، با سودة بنت زمعه ازدواج کرد؛ او هم زنی بیوه بود که شوهرش در حال هجرت به حبشه فوت کرده بود. آن حضرت صلى الله علیه وسلم با هیچ دختر دوشیزه‌ای به‌جز عایشه ازدواج نکرد. تمام ازدواج‌های ایشان صلى الله علیه وسلم تحت مصلحت‌های مخصوصی انجام گرفت که یا به دعوت، دین، مروت و اخلاق کریمانه مربوط می‌شد یا مصلحتی عمومی در بر داشت و یا این‌که سبب دفع یک خطر بزرگ اجتماعی بود.

شایان ذکر است که خویشاوندی و پیوندهای ازدواجی در زندگی قبایلی و اجتماعی عرب‌ها تأثیر و ارزش فوق العاده‌ای داشت که در میان ملت‌های دیگر چنین نبود. روی این اصل، ازدواج‌های حضرت رسول اکرم صلى الله علیه وسلم در زمینه‌ی دعوت اسلامی و ایجاد جامعه نمونه اسلامی و صیانت آن از خونریزی و تعصبات قبیله‌ای نقش عمده‌ای را دارا بود.

زندگی رسول اکرم صلى الله علیه وسلم با ازواج مطهرات هیچ‌گاه با خوش‌گذرانی و رفاه و توسع در خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها همراه نبود؛ در حالی که هدف نهایی تعدد ازواج نزد بسیاری همین چیز است. اما بر عکس، زندگی رسول الله صلى الله علیه وسلم چنان با زهد، ایثار و قناعت همراه بود که مردان مجاهد و زاهدانِ بزرگ در گذاشته و حال، توانایی آن را نداشته و ندارند. برای خواننده‌ی با انصاف کافی است که در آیه‌ی ذیل دقت نماید:

«یَٰٓأَیُّهَا ٱلنَّبِیُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِکَ إِن کُنتُنَّ تُرِدۡنَ ٱلۡحَیَوٰةَ ٱلدُّنۡیَا وَزِینَتَهَا فَتَعَالَیۡنَ أُمَتِّعۡکُنَّ وَأُسَرِّحۡکُنَّ سَرَاحٗا جَمِیلٗا ٭ وَإِن کُنتُنَّ تُرِدۡنَ اللّٰهَ وَرَسُولَهُۥ وَٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَ فَإِنَّ اللّٰهَ أَعَدَّ لِلۡمُحۡسِنَٰتِ مِنکُنَّ أَجۡرًا عَظِیمٗا» [احزاب: ۲۸، ۲۹]؛ ای پیامبر! به زنان خود بگو: اگر زندگانی دنیا و آرایش آن را خواسته باشید، پس بیایید تا هدیه دهم شما را و رهایتان کنم رها کردن نیک. و اگر الله و پیامبر او و سرای آخرت را می‌خواهید، پس همانا الله آماده ساخته برای زنان نیکوکاری از شما مزد بزرگ.

با توجه به اهداف رسول الله صلى الله علیه وسلم در ازواج با همسرانش و در نتیجه‌ی مناعت طبع آنان و اثرات تربیت دنیوی در وجودشان، همگی بدون استثنا و درنگ، خداوند متعال و رسولش و زندگی آخرت را اختیار کردند ـ رضی الله عنهن وأرضاهُن ـ؛ به عنوان مثال جواب عایشه رضی الله عنها را ملاحظه نمایید: هنگامی که رسول اکرم صلى الله علیه وسلم فرمود: «ای عایشه! در قضاوت عجله نکن و از پدر و مادرت مشورت بگیر»، عایشه گفت: آیا در این باره از پدر و مادرم مشورت بگیرم؟ من قطعاً خدا و رسولش و سرای آخرت را اختیار می‌نمایم.

عایشه می‌گوید: بعد از آن، ازواج پیامبر صلى الله علیه وسلم مثل من عمل کردند. (صحیح بخاری: ۴۷۸۵)

شایان ذکر است که تعدد همسران و فراهم نمودن لوازم اقتصادی، اجتماعی و… هرگز رسول اکرم صلى الله علیه وسلم را از مسؤولیت جهاد و اختیار کردن زهد و زندگی نمونه و انجام کارهای بزرگ لحظه‌ای باز نداشت، بلکه این امر سبب نیرو و نشاط مزید قرار گرفت؛ زیرا آنان کمک و مددگار آن حضرت صلى الله علیه وسلم در انجام وظیفه‌ی تبلیغ و تعلیم مردان و زنان مسلمان بودند. در جهاد و غزوات همراه می‌شدند و به مداوای مجروحان و پرستاری بیماران می‌پرداختند و در امور خیر مساعدت می‌نمودند و در مشکلات غم‌خوار او بودند. به وسیله‌ی آنان یک‌سوم دین که مربوط به امور خانواده و معاشرت بود، احیا گشت و مسلمانان از آنان احکام را یاد گرفتند و در میان دیگران انتشار دادند.

در این زمینه نقش ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها به طور خصوص قابل ذکر است؛ چنان‌که امام علم و رجال، حافظ ابوعبدالله شمس الدین ذهبی (م ۷۴۸ هـ.) در کتاب معروفش “تذکرة الحفاظ” می‌گوید: او در طلیعه‌ی فقهای صحابه قرار داشت. فقهای صحابه به او مراجعه می کردند. از قبیصه بنت ذؤیب مروی است که عایشه دانشمندترین مردم بود و بزرگان صحابه از وی مسائل می‌پرسیدند. ابوموسى می‌گوید: برای ما اصحاب رسول الله صلى الله علیه وسلم در هر حدیثی اشکال پیش می‌آمد، از عایشه درباره‌ی آن سؤال می‌کردیم و حتماً نزد وی اطلاعاتی می‌یافتیم.

حسان می‌گوید: من هیچ کسی را سراغ ندارم که نسبت به قرآن و مسائل میراث و حلال و حرام و شعر و گفتارهای عرب و علم انساب از عایشه آگاه‌تر باشد. (تذکرة الحفاظ: ۱/۲۷، ۲۸، ط. دار إحیاء التراث العربی)

اما در مورد مکارم اخلاق، علو همت، بذل و بخشش، غمخواری و همدردی عایشه صدیقه هر چه گفته شود، اندک است؛ زیرا گویی او دریایی از این صفات بود. ما در این‌جا تنها به یک روایت اکتفا می‌کنیم: هشام از پدرش روایت می‌کند که معاویه صد هزار درهم برای حضرت عایشه فرستاد، سوگند به خدا که هنوز ماه به پایان نرسیده بود که او تمام آن را در راه الله انفاق نمود. کنیزش به او گفت: اگر با یک درهم از آن‌ها گوشت می‌خریدی، خوب بود، عایشه گفت: چرا قبلاً یادآوری نکردی؟ او در آن وقت روزه بود. (همان: ۲۸)

مسأله‌ی تعدد ازواج، عقل و فکر بسیاری از دانشمندان غربی و نویسندگان خاورشناس را به این دلیل به خود مشغول کرده و برای آنها سؤال برانگیز شده است که می‌خواهند زندگی خانوادگی رایج در بلاد اسلامی و شریعت اسلام و عصر ظهور اسلام را در پرتو ارزش‌ها و جهان‌بینی و عرف خاص غرب بررسی نمایند و طبق موازین و معیارهای غربی ـ که خداوند هیچ دلیلی بر تقدس آن نازل نفرموده ـ آن را بسنجند، در صورتی که این موازین و معیارها زاییده‌ی یک تمدن خاص است که هرگز نمی‌توان به وسیله‌ی آن چیزی را که مورد قبول فطرت سلیم و مقتضای وضعیت اخلاقی و اجتماعی جامعه عرب و مورد تأیید خداوند متعال است، ارزیابی نمود و مورد انتقاد قرار داد.

آری، نقطه ضعف طرز تفکر و نوشته‌های غربی همین است که آنها نخست غرب را میزان و معیار قرار می‌دهند، سپس هر چه را که خلاف آن باشد، مورد انتقاد قرار داده و بر آن حکم می‌زنند؛ گویا خودشان مشکل را می‌سازند و سپس چاره می‌جویند. مسلماً این روش، نتیجه‌ی غرور فکری و تقدیس بیش از حد ارزش‌های غربی است.

در این‌جا نظر سیره‌نگار انگلیسی R.V.C.Bodley را که واقعاً با جرأت و انصاف طرز تفکر غربی را در مورد تعدد ازواج پیامبر صلى الله علیه وسلم مورد نقد قرار داده است، برای خوانندگان عزیز عرضه می‌کنیم؛ نویسنده‌ی مزبور در کتاب خود “زندگی محمدِ پیامبر” چنین می‌گوید:

هیچ دلیلی وجود ندارد که حیات خانوادگی محمد را با موازین و مقیاس‌های غربی بسنجیم و از دیدگاه قوانین و رسومی که مسیحیت در غرب پیاده نموده، نسبت به آن حکم کنیم؛ زیرا مردم عرب که غربی و مسیحی نبودند، آن‌ها در یک منطقه و زمان خاص می‌زیستند که فقط نظام اخلاقی مخصوصی بر آنان حکومت می‌کرد. گذشته از این، هیچ جوازی ندارد که ما نظام اخلاقی امریکا یا اروپا را بر نظام اخلاقی عرب‌ها مقدم بداریم. غربی‌ها برای این‌که نظام اخلاقی و روش زندگی خود را بر سایر نظام‌ها و روش‌ها برتر قرار دهند، هنوز خیلی نیاز به تحقیق و تلاش دارند، آن‌ها قطعاً باید از طعنه زدن و انتقاد بر ادیان و تمدن‌های دیگر بر حذر باشند. (The Messenger-The Life Of Mohammad, pp. 203,204)

شناعت و تعدد ازدواج (که امروزه غربی‌ها معتقد آن هستند و آن را یک واقعیت بدیهی و مسلّم می‌پندارند و نویسندگان غربی آن را خیلی بزرگ جلوه می‌دهند)، قطعاً بر پایه‌های ثابت علمی و فطرت سلیم انسانی استوار نیست. از این جهت نمی‌توان گفت که این پندار همیشه در طول قرون و اعصار باقی خواهد ماند؛ زیرا اعتقاد به زشتی تعدد ازدواج صرفاً یک پندار عاطفی است که زاییده‌ی تبلیغات نیرومند و پر زرق و برق غرب است که ممکن است با تغییر و تحول نظریات و اوضاع اقتصادی و اجتماعی و تربیتی، در آینده از بین برود و اثری از آن باقی نماند.[۱]

[۱] نویسنده‌ی غربی Alwin Toffler در کتاب جدیدش Future Schock که اخیراً جنجالی در محافل علمی برانگیخته به همین نکته اشاره کرده است؛ به عنوان مثال صفحات ۲۲۷ ـ ۲۳۲ (چاپ لندن ۱۹۷۵) را مطالعه نمایید.

نوشته‌ی امام سید ابوالحسن ندوی (نبی رحمت)

مترجم: مولانا محمد قاسم قاسمی


  • تاریخ ارسال : چهارشنبه 29 آبان 1392 ساعت: 13:30
  • نویسنده :

نظرات()

مطالب مرتبط


بخش نظرات این مطلب



نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
تبلیغات

تبلیغات

    Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
    ورود کاربران

    ورود کاربران

    عضويت سريع

    عضويت سريع

      نام کاربری :
      رمز عبور :
      تکرار رمز :
      ایمیل :
      نام اصلی :
      کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
      آمار

      آمار

        آمار مطالب آمار مطالب
        کل مطالب کل مطالب : 62
        کل نظرات کل نظرات : 12
        آمار کاربران آمار کاربران
        افراد آنلاین افراد آنلاین : 1
        تعداد اعضا تعداد اعضا : 3

        آمار بازدیدآمار بازدید
        بازدید امروز بازدید امروز : 56
        بازدید دیروز بازدید دیروز : 4
        ورودی امروز گوگل ورودی امروز گوگل : 0
        ورودی گوگل دیروز ورودی گوگل دیروز : 0
        آي پي امروز آي پي امروز : 1
        آي پي ديروز آي پي ديروز : 3
        بازدید هفته بازدید هفته : 77
        بازدید ماه بازدید ماه : 108
        بازدید سال بازدید سال : 524
        بازدید کلی بازدید کلی : 10,454

        اطلاعات شما اطلاعات شما
        آی پی آی پی : 54.167.15.6
        مرورگر مرورگر :
        سیستم عامل سیستم عامل :
        تاریخ امروز امروز : یکشنبه 25 آذر 1397
        نظرسنجي

        نظرسنجي

          چه نظری درباره وب سایت دارید





          کلیه ی حقوق مادی و معنوی سایت مربوط به حوزه علمیه تعلیم القرآن صالح آباد بوده و کپی برداری از آن با ذکر منبع بلامانع می باشد.
          قالب طراحی شده توسط: تک دیزاین و سئو و ترجمه شده و انتشار توسط: قالب گراف